Projekty realizowane na UMK
Granty ERC
High risk – high gain (Wysokie ryzyko – wysoki zysk) – to motto grantów ERC (European Research Council) finansowanych przez Europejsk膮 Rad臋 ds. Bada艅 Naukowych. Ta utworzona przez Komisj臋 Europejsk膮 w 2007 r. niezale偶na agenda stawia na doskona艂o艣膰 badawcz膮 – to g艂ówne kryterium oceny zg艂aszanych pomys艂ów naukowych. Swoj膮 ofert臋 grantow膮 kieruje do naukowców z ca艂ego 艣wiata, znajduj膮cych si臋 na ka偶dym etapie kariery i zamierzaj膮cych realizowa膰 projekty badawcze na terenie Unii Europejskiej. Klasyczny podzia艂 na badania podstawowe i stosowane nie ma dla ekspertów znaczenia. Nagradzane przez nich projekty musz膮 mie膰 charakter poznawczy, pionierski oraz przekracza膰 obecne granice wiedzy.
Granty ERC s膮 jednymi z najbardziej presti偶owych wyró偶nie艅, wi膮偶膮cych si臋 nie tylko z du偶ymi pieni臋dzmi na badania, ale przede wszystkim z globalnie rozpoznawalnym znakiem jako艣ci uczonego. Mog膮 si臋 nim pochwali膰 tak偶e naukowcy i naukowczyni z Uniwersytetu Miko艂aja Kopernika.
Prof. dr hab. Piotr Wcis艂o
Prof. dr hab. Piotr Wcis艂o z Instytutu Fizyki na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK otrzyma艂 grant ERC Starting Grant 2022 na projekt „New experimental methods for trapping cold molecular hydrogen” („Nowe eksperymentalne metody pu艂apkowania molekularnego wodoru”). Warto艣膰 dofinansowania wynios艂a ok. 1,9 mln euro.
G艂ównym celem projektu jest opracowanie metod umo偶liwiaj膮cych „uwi臋zienie” (spu艂apkowanie) cz膮steczki wodoru H鈧� w komorze pró偶niowej przy u偶yciu bardzo silnych pól laserowych i magnetycznych. Dzi臋ki temu naukowcy chc膮 bada膰 najprostsz膮 cz膮steczk臋 w naturze z niespotykan膮 dot膮d dok艂adno艣ci膮.
Projekt ma znaczenie fundamentalne dla fizyki kwantowej – pozwoli testowa膰 niezwykle precyzyjnie przewidywania elektrodynamiki kwantowej (QED) i Modelu Standardowego, mo偶e wskaza膰 granice obowi膮zywania obecnych teorii fizycznych oraz otwiera drog臋 do poszukiwania tzw. Nowej Fizyki, czyli zjawisk niewyja艣nianych przez obecne modele.
Prof. Wcis艂o podkre艣la, 偶e projekt wymaga stworzenia zupe艂nie nowej konfiguracji ultradok艂adnych laserów i pól elektromagnetycznych, które utworz膮 swoist膮 „pu艂apk臋” dla moleku艂y wodoru. Je艣li eksperyment si臋 powiedzie, umo偶liwi to prowadzenie bada艅 kwantowych na poziomie dok艂adno艣ci wcze艣niej niedost臋pnym dla uk艂adów molekularnych.
Prof. dr hab. Katharina Boguslawski
Prof. dr hab. Katharina Boguslawski z Instytutu Fizyki na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK otrzyma艂a grant ERC Starting Grant 2022 na projekt „Devising Reliable Electronic Structure Schemes through Eclectic Design” („Opracowanie niezawodnych schematów metod badania struktury elektronowej poprzez eklektyczny design”). Warto艣膰 dofinansowania wynios艂a ok. 1,2 mln euro.
Celem bada艅 jest opracowanie nowych metod chemii kwantowej, które pozwol膮 dok艂adniej opisywa膰 zachowanie elektronów w cz膮steczkach i materia艂ach, zw艂aszcza w tzw. silnie skorelowanych uk艂adach elektronowych, gdzie obecne narz臋dzia obliczeniowe cz臋sto okazuj膮 si臋 niewystarczaj膮ce lub zbyt kosztowne obliczeniowo.
Projekt zak艂ada po艂膮czenie ró偶nych podej艣膰 teoretycznych i numerycznych w celu stworzenia bardziej niezawodnych, szybszych i 艂atwiejszych w u偶yciu metod modelowania. Badania maj膮 pomóc m.in. w projektowaniu nowych materia艂ów, katalizatorów i zwi膮zków chemicznych o po偶膮danych w艂a艣ciwo艣ciach. Wa偶nym elementem projektu jest tak偶e rozwój otwartego oprogramowania do oblicze艅 chemii kwantowej oraz automatyzacja skomplikowanych analiz, tak aby zaawansowane narz臋dzia mog艂y by膰 szerzej wykorzystywane przez 艣rodowisko naukowe.
Prof. dr hab. Adam Izdebski
Prof. dr hab. Adam Izdebski z Instytutu Studiów Zaawansowanych UMK otrzyma艂 grant ERC Synergy 2024 na projekt "A Novel Understanding of Pandemic Disease in Preindustrial Europe (1300-1800): Combining History, Machine Learning and Natural Sciences (EUROpest)" („Zrozumie膰 na nowo rol臋 pandemii (1300–1800): historia, nauki przyrodnicze i uczenie maszynowe”).
Projekt zak艂ada zbadanie dlaczego te same epidemie w ró偶nych miejscach i okresach historycznych prowadzi艂y do zupe艂nie odmiennych skutków spo艂ecznych i biologicznych.
Naukowcy pod kierunkiem prof. Izdebskiego analizuj膮 pandemie w przedprzemys艂owej Europie, 艂膮cz膮c histori臋, archeologi臋, biologi臋, klimatologi臋 i uczenie maszynowe. Zespó艂 bada m.in. wp艂yw wojen, g艂odu, zmian klimatu, handlu, struktury ludno艣ci czy wspó艂wyst臋powania ró偶nych patogenów na przebieg epidemii. Projekt obejmuje kilkadziesi膮t historycznych epidemii w wielu regionach Europy.
Celem bada艅 jest stworzenie nowego modelu rozumienia pandemii, który poka偶e, 偶e o skutkach epidemii decyduje nie tylko sam patogen, ale tak偶e szeroki kontekst 艣rodowiskowy i spo艂eczny. W przysz艂o艣ci wyniki projektu mog膮 pomóc lepiej przewidywa膰 przebieg nowych pandemii i reakcje spo艂ecze艅stw na zagro偶enia epidemiczne.
